Zijn zalfjes, shampoos en zeepjes helemaal fris?

Zijn zalfjes, shampoos en zeepjes helemaal fris? Wednesday October 28, 2009

Artikel over hormoonverstorende en chemische stoffen in verzorgingsproducten voor baby’s en kinderen. Het gevolg van deze stoffen zijn ontwikkelingsstoornissen van nakomelingen op latere leeftijd zoals leer- en gedragsproblemen en problemen met de motoriek.
Waar moet je op letten en welke merken zijn ‘safe’?

Ik houd van producten waarbij je kunt zien wat er in zit of waar het van gemaakt is. Veel verzorgingsproducten zoals bijvoorbeeld Zwitsal zalf zijn daarom een mysterie voor mij en van de verpakking word ik ook niet wijzer. Gelukkig zijn er ook producenten zoals Lavera en Weleda, die een milieuvriendelijke en biologische filosofie hebben en waar ik dus met een gerust hart producten van kan inslaan.

Als ecomama wil ik weten wat veel gebruikte (gevaarlijke) stoffen zijn en daarom ben ik gaan speuren. Er zijn een aantal stoffen die door milieu organisaties worden bestempeld als gevaarlijk. Daar tegenover staan organisaties die dat ontkennen. Het punt is vaak dat onderzoeken niet duidelijk in één richting wijzen. Is het glas dan half vol of half leeg?

Ik wil dat mijn kind geen risico’s loopt omdat er simpelweg nu nog niet genoeg bekend is. Dus waar moet ik op letten en op welke producten kan ik vertrouwen?

Welke stoffen kunnen gevaarlijk zijn?

Het is buitengewoon waarschijnlijk dat diverse van de meer dan 100.000 niet of onvoldoende onderzochte chemische stoffen, alleen of in combinatie met andere, op dit moment (grote) schade veroorzaken aan mens en milieu. In de wetenschappelijke literatuur zijn vele studies over schadelijke effecten van individuele stoffen te vinden (vaak proefdierstudies en populatieonderzoek) die daarop wijzen.

Hormoonverstorende stoffen

De hormoonverstorende stoffen gaan deels door de huid, komen in het bloed terecht en worden vaak in het vetweefsel opgeslagen. Zo worden ze aan het ongeboren kind doorgegeven, via bloed en later via moedermelk. De kwetsbare ontwikkeling van het ongeboren kind kan ertoe leiden dat afwijkingen ontstaan bij de geboorte. Maar ook kan in de latere levensfasen blijken dat de seksuele ontwikkeling gestoord is.

Ftalaten Deze stoffen zitten in plastic als weekmaker en blijken in het lichaam in de weg te kunnen gaan zitten van het vrouwelijk geslachtshormoon. In proefdieren is een serie vergroeiingen van voortplantingsorganen bij nakomelingen gevonden
Parabenen Dit is een conserveermiddel dat met name effectief is tegen schimmels en bacteriën. Parabenen werken eveneens verstorend op de geslachtshormonen en er is in proefdieren een verminderde spermaproductie vastgesteld. De E-nummers van de parabenen in levensmiddelen zijn E214 tot en met E219. Zoals bij veel van deze onderwerpen is er een grote controverse over het wel of niet gevaarlijk zijn van deze stof.
Synthetische musken De nu in gebruik zijnde polycyclische musken, deze muskverbindingen geven een lekker luchtje aan zeep, schoonmaakmiddelen en cosmetica. Deze musken blijken niet alleen het vrouwelijk geslachthormoon, maar ook het mannelijk geslachtshormoon en andere steroïde hormonen dwars te kunnen zitten. Ook hierdoor zijn negatieve effecten op de voortplanting te verwachten.
Triclosan Een krachtige en veel gebruikte bacteriedodende en schimmelwerende stof. Dit leidt bij vissen onder andere tot negatieve effecten op de reproductie (verminderde vruchtbaarheid).

Andere schadelijke of giftige stoffen

De stoffen waarop Stichting Natuur en Milieu en Milieudefensie cosmetica hebben getest werken vermoedelijk allemaal op het seksueel hormoonsysteem. Maar er zijn ook vele andere gevaarlijke stoffen gevonden in ander onderzoek die weer andere hormoonsystemen in de war sturen. Bijvoorbeeld milieuverontreinigende stoffen zoals lood, PCB’s en broomhoudende brandvertragers verstoren het hormoonsysteem dat bij de schildklier hoort. Gevolgen: ontwikkelingsstoornissen van nakomelingen op latere leeftijd zoals leer- en gedragsproblemen en problemen met de motoriek. Een stortvloed aan wetenschappelijk onderzoek op deze terreinen geeft aan dat er wat mis is. Deze onderzoeken vallen samen met de vaststelling van de verergering van gezondheidsproblemen in de (westerse) samenleving.

Toename van (geboorte)afwijkingen en andere gezondheidsproblemen

De laatste decennia zien we een grote en vooralsnog onverklaarbare toename van geboorteafwijkingen (te vroege geboortes, niet-ingedaalde testikels bij jongetjes, hypospadia), afwijkingen bij kinderen (te vroege puberteit, leerproblemen, ADHD, astma, autisme) en andere gezondheidsproblemen als verminderde spermadichtheid en een verhoogd kankerrisico (testis, borst, prostaat).

In de Verenigde Staten bestaan goede cijfers over de verandering van deze gezondheidsproblemen over de laatste decennia (voortijdige geboorte +23%; niet-ingedaalde testikels +100%; leerproblemen +65%; autisme +200%; spermadichtheid –40%; zie Growing Up Toxic, California Environment, 2004). In Nederland en Europa is eveneens sprake van verergering van dezelfde problemen, maar hebben de ministeries geen goede cijfers. Ze hebben vooral oog voor sterfte als gezondheidsrisico (RIVM, 2002, Gezondheid op koers?) in plaats van voor afwijkingen die de kwaliteit van leven sterk kunnen benadelen.

Permanente blootstelling aan chemische mix lijkt een groot maar onbekend risico.
Uiteraard spelen levensstijl en erfelijke aanleg een grote rol bij het ontstaan van dit soort gezondheidsproblemen. Gezien de vele wetenschappelijke rapporten die duiden op een relatie met chemische stoffen is het echter ook heel waarschijnlijk dat de overvloedig in het milieu aanwezige chemische stoffen een belangrijke negatieve rol spelen bij de genoemde problemen. In Nederland hebben diverse universiteiten bij agrariërs (vooral fruit- en bloementelers) problemen vastgesteld met de vruchtbaarheid, de jongens/meisjes-verhouding bij nakomelingen en het geheugen.

Elk mens draagt tientallen chemische stoffen met zich in bloed en vet, en krijgt via voedsel, water en lucht/stof dagelijks een enorme cocktail aan chemische stoffen binnen. Bij metingen in het bloed van Europese ministers bleken bij 55 van de onderzochte 103 schadelijke chemische stoffen aanwezig te zijn (WWF, 2004). De doses die gemeten zijn liggen soms al op het niveau waarbij bij proefdieren effecten zijn gevonden. Permanente blootstelling aan een chemische mix, ook in lage doses, is dus een waarschijnlijk groot maar onbekend risico. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat eenderde tot eenvierde van alle ziekten het gevolg is van milieufactoren, waaronder chemische stoffen.

Bron: Bovenstaande informatie komt deels uit een onderzoek van Milieudefensie (2005)

Welke producten zijn veilig?

Omdat alle informatie al snel gedateerd is hebben we geen actuele lijst met ‘gezonde’ keuzes. Ook Greenpeace heeft in 2005 en 2006 onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van giftige stoffen in verzorgingsproducten maar inmiddels is dus ook die informatie verouderd. Als je wilt weten of een bepaald cosmeticamerk ftalaten of synthetische muskverbindingen bevat, kun je dit het beste navragen bij de fabrikant, bijvoorbeeld via de voorbeeldbrief van Greenpeace.

Weleda, een voorbeeld fabricant voor bewuste productontwikkeling

Omdat er geen actuele lijst is van gezonde producten kunnen we dus niet aanwijzen welke merken ‘goed’ en ‘slecht’ zijn. Ik kan wel een voorbeeld geven van een bedrijf dat uitermate bewust bezig is met de productie, verpakkingsmaterialen en de gebruikte stoffen. Er zal vast wel een kritische noot te vinden zijn, maar Weleda denkt er in elk geval over na! Het klinkt zo logisch, maar het is zo zeldzaam.

Geen giftige stoffen in de Weleda producten

Alle Weleda verzorgingsproducten worden altijd door een onafhankelijk instituut op verdraagzaamheid en werkzaamheid uitgebreid getest. Zij laten de producten dermatologisch testen, waaruit blijkt dat zelfs een zeer gevoelige huid ze goed verdraagt. De producten zijn daarom niet alleen geschikt voor de gezonde babyhuid, maar ook voor de gevoelige en atopische huid die neigt naar eczeem. Vanzelfsprekend gebruiken zij geen minerale oliën, synthetische musken, ftalaten, parabenen of genetisch gemodificeerde ingrediënten.

Verpakkingen

Bij de selectie van de verpakkingen zoekt Weleda naar de meest milieuvriendelijke verpakking. Op dit moment gebruikt Weleda vier soorten verpakkingsmaterialen.

Aluminium tubes Aluminium is vanuit het oogpunt van kwaliteit tot op heden het meest geschikte verpakkingsmateriaal voor crèmes. Bovendien kan momenteel 99 procent van het aluminium uit het afval worden gescheiden en hergebruikt.
Glazen flessen Glas heeft als voordelen dat het niet reageert met de etherische oliën in het product. In de badmelken zit bijvoorbeeld een relatief hoog aandeel etherische oliën verwerkt. In Nederland kan glas worden gerecycled.
Pet-flessen Pet-flessen zijn vervaardigd uit polyetheentereftalaat (pet). De kunststof fles weegt bijna niets, waardoor het transport minder energie kost. Een ander voordeel is dat het helemaal leeg te maken is, waardoor verspilling van het product wordt voorkomen. De fles is onbreekbaar en gemakkelijk in het gebruik.
Er wordt tijdens het gehele productieproces heel zuinig omgesprongen met grondstoffen en energie. Wordt de fles verbrand in een vuilverbrandingsoven, dan blijven er geen reststoffen achter. De fles is onbreekbaar, waardoor een beschermende kartonnen verpakking niet meer nodig is, bovendien zijn de flessen recyclebaar.
Polyethyleen tubes De douchecrèmes zijn verpakt in staande kunststof tubes van polyethyleen. Deze stof is bij productie zuinig in het gebruik, de fabricage is schoon en de stof kan vele malen worden gerecycled. Doordat polyethyleen zeer licht is, wordt onnodig gebruik van brandstof bij transport vermeden. Daarnaast is het een voordeel dat ook deze verpakking helemaal leeg te maken is, waardoor verspilling van het product wordt voorkomen.

Goede verzorging binnen handbereik

Sinds ik dit heb uitgezocht valt het me op hoeveel keuze er wel is! Vrijwel elke drogist heeft producten die gifvrij zijn en via webshops kun je fantastische spulletjes bestellen. Als je maar weet wat de gevaren kunnen zijn van alle onnatuurlijke ingrediënten, dan herken je ook snel de producten met natuurlijke ingrediënten. De truc is dus eigenlijk weer om je even los te rukken van de bekende merken van de reclames en even echt te kijken wat goed is voor je kind (en jezelf)!

Als je verder wilt lezen dan is deze publicatie van de Deense Milieubeschermings Organisatie een goed gefundeerd artikel. Of dit artikel over ‘natural skin care’.

In het Ecomama-artikel over giftige stoffen in babyproducten vindt je meer informatie over het gebruik van onder andere weekmakers in speelgoed, flesjes etc.

Foto: Verpakking Natusan baby olie. De term ‘parfum’ is erg vaag en zou kunnen duiden op een synthetische stof met ftalaten.

Schrijf een reactie

reacties


Vond je het leuk om dit te lezen? Deel het dan met anderen!

Viva mama!

Heerlijke verhalen van andere ecomama's. Lijkt het je ook leuk om als Viva mama op deze site te staan?
Meld je aan via info@ecomama.nl.

Viva la Mama! Sofie
Viva la Mama! Sharon
Viva la Mama! Berthe
Viva la Mama! Nikki
Viva la Mama! Annelies